Zmiana codziennych przyzwyczajeń zwykle zaczyna się od zauważenia rzeczy, które uprzednio wykonywało się prawie że samoczynnie. Sposób reagowania na stres, odkładanie obowiązków, unikanie nieprostych rozmów czy ciągłe porównywanie się z innymi mogą przez długi okres czasu wydawać się zwyczajną częścią dnia. Dopiero obserwacja własnych zachowań pozwala sprawdzić, które z nich de fakto służą określonym celom, a które utrudniają ich realizację.
Pytanie, jak przemienić swoje życie, nie musi zatem oznaczać nagłego przewrócenia codzienności do góry nogami. Na prawdę często chodzi raczej o rozpoznanie powtarzających się schematów i stopniowe modyfikowanie tych elementów, na które dana osoba ma realny wpływ. W praktyce znaczenie ma także określenie, czego poprawnie oczekuje się od zmiany. Przeciwnie wygląda praca nad lepszą organizacją czasu, zupełnie inaczej nad relacjami, a jeszcze inaczej nad sposobem reagowania w sytuacjach napięcia.
W tym kontekście na prawdę często pojawia się pojęcie rozwój osobisty, które obejmuje sporo różnych działań i nie ma jednego, uniwersalnego przebiegu (polecam: ebook o zmianie swojego życia). Dla jednej osoby będzie to nauka planowania i wyznaczania granic, dla innej zdobywanie nowych kwalifikacji albo praca nad sposobem komunikowania własnych potrzeb. Istotne jest rozróżnienie wśród konkretną zmianą zachowania a samym zdobywaniem wiedzy. Można poczytać wiele książek dotyczących organizacji, motywacji czy relacji, a równocześnie nie przemienić żadnego powszechnego nawyku. Z drugiej strony dosłownie niewielka modyfikacja rutyny może ujawnić kłopoty, których przedtem nie było widać. Przykładowo uwarunkowanie bardziej realistycznego planu dnia może pokazać, że trudność nie wynika z braku czasu, lecz z częstego przerywania pracy. W tak zaistniałych okolicznościach przydatne jest sprawdzanie efektów własnych decyzji zamiast zakładania z góry, że określona metoda będzie dopasowana dla każdego.
W opisach pracy nad nawykami i sposobem myślenia można także spotkać określenie programowanie umysłu podświadomego. Jest ono używane w różnorakich kontekstach, między innymi przy omawianiu automatycznych reakcji, przekonań a także utrwalonych sposobów interpretowania zdarzeń. Warto jednak zachować ostrożność wobec uproszczonego przedstawiania umysłu jako systemu, który można dowolnie „przeprogramować” za pomocą pojedynczych technik (zobacz również: jak podświadomość wpływa na nasze życie). Na zachowanie wpływa sporo czynników, takich jak wcześniejsze doświadczenia, aktualna sytuacja, emocje, środowisko oraz wyuczone schematy działania. Powtarzanie określonej czynności może sprzyjać utrwalaniu nawyku, ale nie znaczy automatycznej zmiany wszystkich związanych z nim przekonań. W praktyce pomocne bywa dokładne określenie sytuacji, w których pojawia się konkretny schemat, oraz sprawdzenie, co zwykle następuje bezpośrednio przed nim i po nim. Taka obserwacja umożliwia pracować nad konkretnym zachowaniem zamiast traktować zmianę jako abstrakcyjny proces.
Nie każda próba przeróbek swojego życia przebiega w sposób równy. Początkowa motywacja może być wysoka, a po kilku tygodniach pojawia się zmęczenie, brak czasu albo powrót do wcześniejszych przyzwyczajeń. Jest to również moment, w którym warto ocenić, czy przyjęte założenia były możliwe do utrzymania w zwykłych ustaleniach. Zbyt duża liczba przekształceń naraz na prawdę bardzo często utrudnia zobowiązanie, co faktycznie przyniosło dany skutek. Z kolei bardzo nieduży zakres działania może nie dawać wystarczających informacji o tym, czy obrany kierunek ma sens. Dlatego obserwowanie własnych reakcji, zapisywanie powtarzających się trudności i korygowanie wcześniejszych wymogów może być częścią dłuższego procesu. Zmiana sposobu działania nie za każdym razem oznacza wyeliminowanie określonych zachowań. Niekiedy chodzi o nauczenie się rozpoznawania momentu, w którym pojawia się stary schemat, i świadome wybranie innej reakcji. Takie podejście umożliwia patrzeć na edycję bardziej praktycznie, bez wymagania natychmiastowych wyników i bez przypisywania jednej technice odpowiedzialności za cały proces.
Zobacz także: ebook o podświadomości.